U moet Javascript inschakelen om deze website te bezoeken.
U probeert deze website te bezoeken via Internet Explorer.
Deze website ondersteunt Internet Explorer niet.
Vanaf 2019 adviseert Microsoft aan Windowsgebruikers om te stoppen met het gebruik van Internet Explorer als standaard webbrowser.
Overweeg om één van de volgende gratis browsers te downloaden op uw Windowscomputer:
Wij hopen u gauw te mogen verwelkomen op Openluchtmuseum.nl!
Een venster op het verleden. Het stalraam van de familie Jansen
De familie Jansen woont al generaties lang op hun familieboerderij in Velp, die sinds de zeventiende eeuw binnen de familie wordt doorgegeven. Met eer voor het verleden wordt het gebouw nu toekomstbestendig gemaakt, zodat ook volgende generaties ervan kunnen genieten. Soms moeten daar onderdelen voor wijken; zo ook dit stalraam.
Het stalraam komt, zoals de naam al suggereert, uit de stal die bij de boerderij hoorde. Het gebouw is in 2025 neergehaald om een uitbouw van de boerderij mogelijk te maken. Een aantal onderdelen van het gebouw is bewaard gebleven, waaronder twee van deze stalramen. Eén exemplaar is hergebruikt in de hal van de boerderij; het tweede is momenteel onderdeel van de tentoonstelling ‘Wie denken we dat we zijn?! Maak samen je eigen vlag’.
Het gietijzeren raam wordt soms ook wel een spinnenkop genoemd, en is met een scharnier schuin te openen. Achter een aantal lagen verf is nog net de vorm van bladeren te ontdekken. Wie aan de binnenkant kijkt, ziet de vormen een stuk beter. Het enkelglas is op plaatsen gebroken.
De Ulftse ijzergieterij Becking en Bongers maakt aan het begin van de vorige eeuw veel van deze gietijzeren stalramen. Het bedrijf, opgericht in 1885, geeft modelboeken uit om zijn producten te presenteren. In deze boeken staan onder andere gietijzeren veedrinkbakken, privaattrechters, paraplustandaards en hekjes voor bloemperken. Tussen de modellen van glasramen is in de uitgaven van 1921 en 1943 dit specifieke stalraam onder nummer 14 terug te vinden. Het raam van de familie Jansen komt qua afmetingen overeen met het kleinste voorbeeld uit het modelboek.
Hoewel Becking en Bongers in de eerste helft van de twintigste eeuw uitgroeit tot een goedlopend bedrijf met ruim 300 werknemers, zorgt de opkomst van olie- en gaskachels voor de ondergang van het bedrijf. Bij deze kachels is het niet meer noodzakelijk om gietijzer te gebruiken, maar wordt in plaats daarvan plaatwerk gebruikt. De productie van siergietwerk is niet voldoende om het bedrijf draaiende te houden, en de fabriek sluit haar deuren in 1970.
Wie een rondje rijdt door het Brabantse platteland met het modelboek van Becking & Bongers in de hand, ontdekt ook een halve eeuw later nog genoeg stalramen. De familie Jansen heeft hun stalraam binnenshuis hergebruikt, waar het enkele glas misschien wel een betere plek heeft. Het tweede raam is in de tentoonstelling te zien.
Meer weten over het verhaal van de familie Jansen en hun familieboerderij? In weekenden, tijdens vakanties en feestdagen is de tentoonstelling ‘Wie denken we dat we zijn?! Maak samen je eigen vlag’ te bezoeken. Lees, luister en voel hoe de familie hun boerderij onderhoudt en toekomstbestendig maakt.
Maaike Snoek
Wetenschappelijk medewerker