U moet Javascript inschakelen om deze website te bezoeken.
U probeert deze website te bezoeken via Internet Explorer.
Deze website ondersteunt Internet Explorer niet.
Vanaf 2019 adviseert Microsoft aan Windowsgebruikers om te stoppen met het gebruik van Internet Explorer als standaard webbrowser.
Overweeg om één van de volgende gratis browsers te downloaden op uw Windowscomputer:
Wij hopen u gauw te mogen verwelkomen op Openluchtmuseum.nl!
Fotocollectie van Hendrik Jan van Houten (1878-1955)
Op 1 januari 2026 is de fotocollectie van boerderijonderzoeker Hendrik Jan van Houten (1878-1955) officieel in het publieke domein gekomen. Dit betekent dat foto’s die door Van Houten zijn gemaakt niet langer beschermd worden door het auteursrecht en dat iedereen ze vrij mag gebruiken.
Het Nederlands Openluchtmuseum beheert een collectie van meer dan 9000 foto’s van zijn hand, die in 1956 door zijn zonen aan het museum werd geschonken. Deze schenking werd destijds omschreven als ‘zo bijzonder omdat zij zowel door haar grootte als door de omstandigheid dat ze op één onderwerp betrekking heeft tot de zeldzaamheden moet worden gerekend.’ De foto’s geven een uniek beeld van de Nederlandse landelijke bouwkunst in de jaren twintig tot en met veertig van de vorige eeuw. Het Nederlands Openluchtmuseum is verheugd deze collectie, voorzien van inhoudelijke beschrijvingen, online te kunnen delen met een zo breed mogelijk publiek.
Hendrik Jan van Houten werd op 2 februari 1878 geboren in het Groningse Baflo. Tussen 1919 en 1949 werkte hij als rijkslandbouwarchitect en als lector aan de Landbouwhogeschool in Wageningen. Van Houten was gespecialiseerd in de Nederlandse landelijke bouwkunst en leverde een belangrijke bijdrage aan de verbetering van stallen. De resultaten van zijn boerderijonderzoek zijn vastgelegd in zijn publicaties en collegedictaten. In 1949 werd hij voor zijn verdiensten benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Hij overleed in 1955 in Wageningen.
Als onderdeel van zijn onderzoek fotografeerde Van Houten boerderijen in heel Nederland: van kop-hals-rompboerderijen in Friesland en Groningen tot langgevelboerderijen en vierkantshoeven in Brabant en Limburg, en van stolpboerderijen in Noord-Holland tot losse hoessen in Twente en de Achterhoek. De boerderijen werden vaak vanuit meerdere hoeken gefotografeerd; ook het interieur, met woon- en bedrijfsgedeelte, en het gebint werden niet vergeten. Daarnaast bracht hij in beeld wat zich verder op het boerenerf bevond: schuren, bakhuizen, hooibergen, mestvaalten, schaapskooien, waterputten en allerlei landbouwvoertuigen en -gereedschap. Naast boerderijen fotografeerde Van Houten ook dorpsgezichten, molens en kerken.
Een bezoek van Van Houten leidde niet altijd tot een compliment voor de boer. Met zijn camera legde de fotograaf namelijk ook vast hoe het níet moest. Deze foto’s gebruikte hij in zijn pleidooi voor verbetering van de omstandigheden op de boerderij. Zo fotografeerde hij met koemest besmeurde koeien in vuile stallen, die niet hygiënisch gemolken konden worden.
De foto’s, waarvan sommige al meer dan honderd jaar oud zijn, vormen een bijzonder tijdsdocument van de landelijke bouwkunst en het boerenleven in die periode. Veel van de afgebeelde gebouwen zijn inmiddels verdwenen door brand of oorlogsgeweld, of in de loop der tijd ingrijpend verbouwd. Ook het leven op de boerderij is door voortschrijdende modernisering sterk veranderd. Juist dit soort aspecten van het alledaagse leven maakt deze fotocollectie zo’n mooie aanwinst voor de documentaire collectie van het Nederlands Openluchtmuseum.
Wouter Zantinge
Informatiespecialist
Hendrik Jan van Houten moet niet worden verward met zijn bijna-naamgenoot, de nationaalsocialist Herman Johan van Houten (1906-1996), die na zijn studie aan de Landbouwhogeschool eveneens publiceerde over landbouwkundige onderwerpen.