U moet Javascript inschakelen om deze website te bezoeken.
U probeert deze website te bezoeken via Internet Explorer.
Deze website ondersteunt Internet Explorer niet.
Vanaf 2019 adviseert Microsoft aan Windowsgebruikers om te stoppen met het gebruik van Internet Explorer als standaard webbrowser.
Overweeg om één van de volgende gratis browsers te downloaden op uw Windowscomputer:
Wij hopen u gauw te mogen verwelkomen op Openluchtmuseum.nl!
‘Een kringetje om de eerste dag’. Over het bijhouden van de menstruatiecyclus
‘Een halfjaar lang werd ik niet ongesteld, waardoor ik me op het gebied van gezondheid een beetje zorgen maakte’, postte Naomi Felesita (1992) rond 2018 op een social mediakanaal. Wat was er gebeurd? ‘Ik werkte een halfjaar in een bar in Utrecht en had veel nachtdiensten. Ineens werd ik niet meer ongesteld. Ik wist dat ik niet zwanger kon zijn. Ben toen naar het ziekenhuis geweest om onderzoek te laten doen. Alles was goed. Een paar dagen nadat ik stopte met mijn baan werd ik ineens ongesteld. Een vriendin stuurde me toen een T-shirt met ‘Bloody Mary’ erop.’ Felesita bewaarde het T-shirt en vertelde: ‘Ik was eindelijk weer ongesteld. Die vriendin voelde zo mee. Echt geweldig. Iemand feliciteren met je ongesteldheid!’
‘Superintelligent’
Felesita schonk het T-shirt aan het Nederlands Openluchtmuseum. Ze ervoer de relatie tussen gezondheid en de menstruatiecyclus: ‘Ik vind het heel mooi dat je lichaam zo superintelligent is. Dat “niet menstrueren” is een signaal.’ De menstruatiecyclus geldt al sinds de zeventiende eeuw als graadmeter voor vrouwengezondheid. Hoe hielden mensen deze vroeger bij? En hoe doen mensen dat nu?
Periodekalender
Uit de achttiende eeuw zijn notities in adellijke brieven en dagboeken bekend over de menstruatiecyclus. Die was van groot belang vanwege erfopvolging; nakomelingen hielden landgoederen, geld en macht binnen de familie. Hoe de meeste mensen hun menstruatiecyclus bijhielden voor 1930 is niet bekend. Fabrikanten van menstruatieproducten drukten vanaf 1930 ook papieren kalenders, specifiek voor het bijhouden van de menstruatiecyclus. Deze werden wel ‘periodekalenders’ genoemd. Of veel mensen ze handig vonden, weten we niet. Er zijn geen ingevulde exemplaren bewaard gebleven.
Agendablaadjes
Veel mensen maakten een eigen menstruatiekalender. Paulijn Snijders (1952) gebruikte de jaarkalender in haar agenda: ‘Dat deed ik op aanraden van mijn moeder. Ik had gewoonlijk een cyclus van 23 tot 30 dagen. Ik zette een cirkel om de eerste dag en noteerde bijzonderheden zoals spotting, krampen, de plaatsing van mijn spiraaltje, start met anticonceptiepil, zwangerschappen, curettage bij miskramen, bevallingen.’ Linda (1961) hield ‘sinds 1984 mijn ongesteldheid bij op multoblaadjes. Omdat ik zo onregelmatig ongesteld was. Ik schreef met rode pen en gebruikte een datumstempeltje in rode inkt.’
Sommigen gaf het bijhouden van de menstruatie inzicht in zichzelf, zoals Marian (1977): ‘Ik had veel last van stemmingswisselingen, ben druk van mezelf, heb altijd veel gedachten. Ik zag geen patronen. Toen ik veertig was, ging ik mijn cyclus tracken. Voor mij is mijn cyclus zoals de vier seizoenen van een jaar. Als ik in mijn winter was, voelde ik me somber. Vroeger ging ik daarmee in gevecht. Maar als je je cyclus kent, weet je dat na de winter weer een lente komt.’
Cyclustrack-app
Vanaf 2012 nam het aantal apps op smartphones om de menstruatiecyclus bij te houden en te voorspellen enorm toe. Debra (1995) hield aanvankelijk een dagboek bij en stapte over naar cyclustrack-app Clue. Gemma (1998) gebruikt al lange tijd Flo: ‘De app helpt om in kaart te brengen hoe mijn cycli de afgelopen jaren zijn geweest, wat opvalt, en of mijn cyclus een reden kan zijn waarom ik mij bijvoorbeeld verdrietig of juist goed voel.’ Ook Felesita gebruikt de app: ‘Je moet een abonnement betalen. Ik heb dat ervoor over. Je kunt je menstruatie bijhouden en andere dingen invullen die je opvallen aan jezelf. Als er een patroon is, wordt dat in de app herkend. Ik anticipeer erop. Ik kan door de app beter rekening met mezelf houden.’
Inge Schriemer
Conservator Ontwikkeling, Zingeving en Ontspanning