Nederlands Openluchtmuseum te Arnhem

U moet Javascript inschakelen om deze website te bezoeken.

Met Restart ervaren leerlingen wat het betekent om migrant te zijn

In het Nederlands Openluchtmuseum te Arnhem leren scholieren niet alleen over de geschiedenis en cultuur van Nederland. Ook actuele onderwerpen krijgen een plek in het educatieve programma. Hoe bouw je een bestaan op in een nieuw land? Met het educatieprogramma Restart kruipen leerlingen in de huid van een migrant.

Gitta Paans is conceptontwikkelaar bij het museum en betrokken bij het ontwerp van Restart. Ze vertelt: ‘Elk jaar bezoeken zo’n 42.000 kinderen het Nederlands Openluchtmuseum. Wij willen dat al deze kinderen zich kunnen herkennen in onze programma’s, ongeacht hun achtergrond en culturele roots. Thema’s als diversiteit, migratie en inclusie hebben een daarom een belangrijke plek in ons educatieaanbod. In de ‘Restart-game’ ervaren leerling uit de eerste twee klassen van het voortgezet onderwijs hoe het is om in te burgeren in een land waarvan je de gewoontes niet kent.’

Het programma begint met een les op school. De leerlingen maken hun eigen paspoort en denken na over wat ze zouden meenemen of missen als ze moeten vertrekken. Ook onderzoeken ze hun familiegeschiedenis. Met hun ‘paspoort’ op zak gaan de leerlingen naar het museum. Bij aankomst van het fictieve land ‘Ander land’ moeten ze hun paspoort laten zien. Wie het vergeet, wordt uit de rij gehaald en moet een vingerafdruk laten afnemen. ‘Ze ervaren hoe spannend en ongemakkelijk het is om gecontroleerd te worden’, verklaart Paans. Daarna worden ze verdeeld in kleine familiegroepjes en krijgen ze gênante hesjes met de tekst ‘Burger op proef’ aan. ‘Ze schamen zich voor die hesjes’, zegt Paans ‘maar dat hoort erbij. Migranten voelen zich ook vaak anders.’

Punten verdienen
De groepjes krijgen een tablet met opdrachten die ze op verschillende locaties van het museum moeten uitvoeren. Ze worden getest op kennis van het land, doorzettingsvermogen en regelen van bestaanszekerheid. Bij elke opdracht zijn punten te verdienen. De grootste uitdaging is werk vinden bij de ambachtelijke werkplaatsen. ‘Net als veel migranten krijgen leerlingen meestal een afwijzing.’ Gelukkig wordt doorzettingsvermogen beloond: vaak solliciteren levert punten op. Geluk speelt ook een belangrijke rol. Paans: ‘Tijdens de ontwikkeling van het programma vertelden migranten dat je niet kunt wortelen in een nieuw land als je je niet gelukkig voelt’. Daarom moeten leerlingen vrienden maken. Bijvoorbeeld door met andere bezoekers op de foto te gaan.’ Ongemerkt maken de leerlingen kennis met de rijke museumcollectie. ‘De leerlingen luisteren naar verhalen van migranten in het Chinese eethuis, de Molukse barak, het Turkenpension en op het Indisch Achtererf. En ze verzamelen punten door te koken met smaken uit andere culturen of door bijvoorbeeld Chinese tekens te schrijven.’

Blijvende impact
Een groot scorebord vermeldt uiteindelijk welke familiegroepjes een verblijfsvergunning krijgen. ‘De leerlingen krijgen de foto’s en scores mee naar school om hun ervaringen uit te wisselen.’ Paans vindt het jammer dat ze deze ervaringen niet meemaakt. ‘Tijdens opdrachten zoals het koken, komen vaak veel mooie persoonlijke verhalen naar boven. Je merkt dat het programma impact heeft.’ Die opvatting is niet ongegrond: Het project won de prestigieuze internationale Children in Museums Award 2021.

Wil jij jouw leerlingen ook laten ontdekken wat migratie écht betekent? Vraag een vrijblijvende offerte aan voor jouw bezoek.

Bron: 12 tot 18 magazine, 4 maart 2025