Themalocaties 2010  Nederlands Openluchtmuseum, Arnhem

Themalocaties 2010

Verhalen van immigranten

De thematentoonstelling ‘Verhalen van Immigranten’ is te zien van april t/m oktober 2010 in het Nederlands Openluchtmuseum. Met tijdelijke en semipermanente presentaties in het museumpark wordt de migratiegeschiedenis ingevlochten in bestaande historische gebouwen; als een kleurrijke verzameling persoonlijke verhalen. Van gevluchte Vlaamse protestanten in de Veluwse papiermolen rond 1600, de slavernij op de Surinaamse plantages van een welgestelde Zaanse koopmansfamilie in de 18e eeuw en de nieuwe Turkse buren van een jong Tilburgs gezin in de jaren 1970.

Migratie is van alle tijden
Expositie | Entreepaviljoen
De expositie in het entreepaviljoen vangt de migratiegeschiedenis in voorwerpen en verhalen over het leven van migranten door de jaren heen.
Nieuwe Buren in het kamp | Molukken 1954-1962 | Molukse barak

Molukse Nederlanders in Lage Mierde
Josef Lewerissa was een Molukse militair, in dienst van het KNIL (Koninklijke Nederlands Indisch Leger). Na de onafhankelijkheid van Indonesië kwam hij in 1951 met zijn gezin naar Nederland. Het was een (officieus) dienstbevel en hadden geen keus. Bij aankomst in Nederland werden ze gedemilitariseerd want het KNIL werd opgeheven. Dat was een harde klap voor deze trouwe militairen. In totaal kwamen er toen 12.500 Molukkers naar Nederland. Ze werden overal in Nederland ondergebracht.

Met argwaan bekeken | Woonwagens Zaanse brug
Zigeuners, ambulante handelaren en andere woonwagenbewoners

De stoelenmatter woont in een woonwagen. Hij heeft vaak te maken met vooroordelen. Al eeuwen geleden werden rondreizende, ongebonden mensen als verdacht beschouwd. Alleen als je een duidelijk en maatschappelijk aanvaard doel had, was reizen ‘in orde’. De grootvader van de stoelenmatter woonde in het begin van de 20ste eeuw in een huis maar voor zijn beroep – ook stoelenmatter – was het handiger om rond te reizen. Je kunt veel klanten bedienen en je kent meer vrijheid.
Een zwarte bladzijde | Suriname v.a. 1774 | Koopmanswoning

De keerzijde van koopmansdrift en kapitaalzucht

De keerzijde van koopmansdrift | Verhalen van immigranten in het OpenluchtmuseumEvert Smit werd geboren in 1774. Hij was koopman en trouwde in 1797 met de rijke Trijntje Claas Honig. Zo kwam hij in bezit van een deftig koopmanshuis en een enorm vermogen. Ook was hij mede-eigenaar van suikerplantages in Suriname. Het werk werd daar gedaan door slaven die oorspronkelijk uit Afrika kwamen.

In west-Europese landen met koloniën was het plantagesysteem met slaven destijds heel gebruikelijk, nu vormt het een zwarte bladzijde in onze geschiedenis.

Naar de Chinees | ca 1960 | Koopmanswoning
Een kijkje in de keuken
Proef de sfeer van het dagelijks leven in en rond ‘Chinees restaurant Azië’ zo’n vijftig jaar geleden. Het restaurant heeft niet werkelijk bestaan, maar alle ingrediënten uit die tijd zijn aanwezig: de lambrisering met gouden snijwerk, gecapitonneerde stoelen bekleed met rood skai, Chinese lampen, een bar annex afhaalbalie en natuurlijk het luikje naar de keuken. Geluiden, beelden en gesprekken, historisch fotomateriaal en een filmportret van een 90jarige oud-restaurant­houder brengen de geschiedenis echt tot leven.
Een beter leven in Holland | Duitsland 1779 | Wasserij
Een Duitse boerenzoon wordt koopman, fabrikant en garenbleker
De wasserij uit Overveen heeft een rijke migratiegeschiedenis. Vlamingen stichten het bedrijf rond 1600 als garenblekerij. Brabantse seizoensarbeiders doen er het zware werk en een Duitser vindt er aan het begin van de negentiende eeuw een goed middel van bestaan. Een immigrant uit het Noordwesten van Duitsland, Oltman Gehrels, neemt in 1817 de blekerij over.
.
Ontvangen als helden | Hongarije 1956 | Rietveld Vakantiehuisje
Hongaarse vluchtelingen in Nederlandse vakantiehuizen
Gyula en Gizella Véber kwamen in 1956 naar Nederland. In dat jaar kwamen de Hongaren in opstand tegen het communistische bewind. Een nieuwe regering stapte uit het Warschaupact, maar de Sovjet Unie ging niet akkoord. Na dertien dagen sloeg een leger van Warschaupactlanden de opstand met veel geweld neer. Onze naam stond op een zwarte lijst. We vluchtten naar Oostenrijk en kwamen met in totaal 170.000 Hongaren in grote opvangkampen terecht.
We brachten cultuur en techniek | Vlaanderen ca 1600 | Papiermolen
Vlaamse en Brabantse papiermakers op de Veluwe
Het levensverhaal van Marten Orges is omgeven door mythen. Omstreeks 1590 kwam hij naar de Veluwe. In 1601 huurde hij een molen in Beekbergen die hij verbouwde tot papiermolen. Hij was protestant en vluchtte voor de katholieke Spanjaarden. Er waren grote cultuurverschillen in die tijd. Brederode schreef in 1617 een theatervoorstelling: De Spaanschen Brabander. Hij zette de Vlamingen te te kijk als oplichters met mooie praatjes en omschrijft de Amsterdammers als domkoppen!
Een warm welkom | Turkije ca 1970 | Tilburg
Gastvrije contacten tussen Tilburgers en Turkse gastarbeiders
De bewoners van de Tilburgse arbeiderswoning hebben nieuwe buren. Ze komen uit Turkije. Veel Tilburgers waren gastvrij en boden gastarbeiders hulp in een periode dat de overheid nog geen sociaal beleid voor hen had. Ze hielpen met het invullen van papieren, met het leren van de taal en met boodschappen doen. Omgekeerd vonden Tilburgse vrouwen het leuk om Turkse recepten te leren.
Van aardappels naar rijsttafel | Indonesie 1950-1960 | Indisch Achtererf
Mary Brückel-Beiten en de Indische eetcultuur in Nederland
Mary Brückel-Beiten werd in 1904 geboren in Bondowoso, Oost-Java. Ze had daar een geweldig leven. Bedienden, kokkies en kindermeisjes deden het huishoudelijke werk en ze leerde thuis nooit koken. In 1946 werd de familie gerepatrieerd naar Nederland. Mary voelde zich totaal ontheemd. Ze wilde haar Indische cultuur niet opgeven en vond ook dat Indische mensen Nederland iets te bieden hadden. Al snel gaf ze lezingen en demonstraties over de Indische keuken. Het werd een groot succes.
Familie-activiteit "Nieuwe Buren" | Ambachtenbuurt
Een kennismaking voor het hele gezin
Met je hele familie op bezoek bij je ‘Nieuwe Buren’. Aan de voordeur van een huis kun je meestal niet zien wie er woont. In het Openluchtmuseum mag je komen buurten bij drie Nederlandse kinderen met verschillende culturele achtergronden. Jonge bezoekers gaan koken, op familiebezoek en maken kennis met bijzondere hobby’s. Het is een leuke doe- en leeractiviteit voor het hele gezin die nieuwsgierig maakt en hopelijk smaakt naar meer.