Ontstaan van het landgoed

Grote weideHet Openluchtmuseum is gevestigd op voormalig landgoed De Waterberg. In 1726 werd de burgemeester van Arnhem Adriaan Menthen eigenaar van het gebied. Het bleef familiebezit tot 1757. In deze periode veranderde er veel. Onder de Menthens ontstond het landgoed de Waterberg. In 1757 stonden er een huis en een schuur met een tuin, een vijver, eiken-, beuken- en dennenbossen en een groot stuk bouwland. Dit bouwland is nu nog de grote weide met de grote akker. De familie maakte er een klein paradijs van voor haarzelf en gaf het de naam De Waterberg.

De Waterberg

Van 1763 tot 1825 was het landgoed eigendom van de familie Gaaymans. In 1825 verkocht de familie het aan de eigenaar van het nabijgelegen Sonsbeek, Hendrik Jacob Carel Jan Baron Van Heeckeren van Enghuizen. Sonsbeek werd met deze aankoop een zeer groot landgoed.

Op de Waterberg stond in die tijd een herenhuis met een koetshuis, een boerderij met loods (Gelderse Boerderij 11.04), een schuur en een hooiberg. Er was ongeveer 65 hectare bouw- en weiland met boomgaarden, een tuin van bijna 0,8 hectare en een gigantisch bos met meer dan 15.000 beuken en dennen. De baron liet het herenhuis en het koetshuis direct afbreken. Hij had elders al een onderkomen en gebruikte de stenen van deze afbraak voor het bouwen van een koepel op Sonsbeek.

Twee gebouwen

Twee gebouwen die bij het landgoed hoorden, staan nog steeds in het museum. De witte boerderij is het oudste gebouw van het museum en stond er al voor 1825. Deze boerderij is door de familie Gaaymans gebouwd en werd verpacht. De boerderij is nu in gebruik als dienstgebouw. Achter de witte boerderij staat een tweede gebouw, dat in 1857 als dubbele woning werd opgetrokken. In het dubbele woonhuis vind je twee van onze museale hoogtepunten: de Hindelooper kamer en de rosmolen voor het grutterijbedrijf.

In 1899 kocht de Gemeente Arnhem het grootste deel van Sonsbeek, waaronder de Waterberg. In 1914 werd hieruit 28 hectare in erfpacht gegeven aan de Vereniging 'Het Nederlandsch Openluchtmuseum'. In 1918 opende het museum de poorten.