Streeksieraden

Onlosmakelijk verbonden
Sieraden vormen een onmisbaar onderdeel van de streekdracht. Tegenwoordig zijn sieraden meestal losse en verwisselbare accessoires. Voor streeksieraden ligt dat anders. Ze zijn deel van het totale kostuum. Soms worden ze door de drager zelf niet eens als sieraden gezien. Toen een draagster van de Staphorster dracht werd gevraagd naar Staphorster sieraden antwoordde deze mevrouw: ‘Sieraden? Wij hebben helemaal geen sieraden.’

Functioneel of decoratief
Veel streekgebonden sieraden hebben dan ook een functionele oorsprong en dienden bijvoorbeeld als bevestigingsmiddel. Ze zijn onlosmakelijk met de kleding verbonden en hebben zich ook in samenhang met deze kleding ontwikkeld. Zo was het oorijzer in de zeventiende eeuw niets anders dan een beugeltje om de muts op het hoofd te houden. Dit algemeen gedragen beugeltje ontwikkelde zich in de volgende eeuwen, samen met de muts, in sommige streken tot een heel uitgesproken en kenmerkende vorm. Hierbij werd het decoratieve aspect zeker zo belangrijk als het functionele. Datzelfde gebeurde bij knopen, gespen en spelden. Naast de van oorsprong functionele sieraden kennen de streekdrachten ook zuiver decoratieve sieraden, zoals halssnoeren, ringen en armbanden. Zij hebben vaak een relatie met de algemeen gedragen modesieraden. Oorijzers werden op maat gemaakt en dat gebeurde meestal in de plaats of streek zelf. Andere sieraden waren meer algemeen en kwamen via de handel in verschillende streken terecht.

Wat sieraden kunnen vertellen
Het materiaal waarvan streeksieraden zijn gemaakt kan, net als de kleding, iets vertellen over de specifieke omstandigheden van de drager. Hoe duurder het materiaal en hoe groter of zwaarder het sieraad, hoe rijker de drager. Maar dit gaat niet altijd op. Zilver kan iets vertellen over de welstand van de drager, maar kan ook aangeven dat er sprake van rouw is in de familie of juist laten zien dat dit niet zo is. Op de basisregels bestaan veel uitzonderingen. Om de betekenis van streekdracht te duiden is kennis van de context waarin kleding en sieraden worden gedragen belangrijk. Streekdracht kan vergeleken worden met taal. Hoe beter de taalbeheersing, hoe genuanceerder de communicatie kan verlopen. Slechts zelden wordt door buitenstaanders echter het niveau van de native speaker bereikt.



 
Streeksieraden