Object van de maand december

Aids Memorial Quilt

Het Nederlands Openluchtmuseum verzamelt erfgoed van het dagelijks leven: objecten die een rol spelen in het alledaagse leven van gewone mensen. Eén van de aandachtsgebieden is het thema vieren en gedenken. De Aids Memorial Quilt is een internationale verzameling gedenkdoeken – ‘naamvlaggen’ - ter nagedachtenis aan mensen die zijn overleden aan de gevolgen van aids. De Aids Memorial Quilt is van oorsprong een Amerikaans format dat in 1987 in Nederland is geïntroduceerd. De Nederlandse Aids Memorial Quilt bestaat uit dertig quiltblokken waarvan het Nederlands Openluchtmuseum er begin 2016 vijf van heeft opgenomen in de collectie.

 

De quilts zijn aan het museum geschonken door de Stichting NAMENproject en het Drugspastoraat Amsterdam. De doeken zijn gegroepeerd op thema. Elk quiltblok is 3,80 bij 3,80 meter groot en bestaat uit acht naamvlaggen ter grootte van een grafsteen. Samen vormen ze één grote lappendeken. De naamvlaggen zijn gemaakt door familieleden en vrienden van de overledenen. De quilt van het Drugspastoraat is gemaakt bij het twintigjarig bestaan in 2009. Hierop zijn de namen van 115 overleden cliënten vermeld. Zij hadden veelal geen vrienden of familieleden die een naamvlag konden maken. Deze quilt is ontworpen door Stefan Silvestri en geweven in het Textielmuseum in Tilburg.

 

De veelal kleurrijke doeken met symbolen en objecten brengen een ode aan het leven van de overledene. Hiermee staat op de naamvlag het leven centraal en niet het overlijden. De quilts getuigen van een tijd waarin er een taboe rustte op zowel de leefstijl als de doodsoorzaak van de overledene. Door het taboe was het vaak onmogelijk om goed afscheid te nemen van de geliefde. Aids heeft in de jaren tachtig en negentig in de twintigste eeuw een enorme invloed gehad op het dagelijks leven van velen. Doordat hiv alleen overdraagbaar is via geïnfecteerd bloed en onveilige seks is de impact vooral gevoeld in specifieke groepen, namelijk homoseksuelen, drugsgebruikers en hemofiliepatiënten. Het tentoonstellen van de doeken op openbare plaatsen maakte de gevolgen en omvang van de epidemie zichtbaar en zorgde voor aandacht voor de posities van minderheden in de samenleving. Inmiddels is de Nederlandse verzameling quilts erfgoed geworden en ligt er door de successen van de aidsbestrijding minder nadruk op de oorspronkelijke functie van de dekens.

 

Voor het Openluchtmuseum vormen de quilts een aanwinst voor de collectie van objecten die te maken hebben met rouwrituelen en hun verhalen. Het oorspronkelijke doel is veranderd maar de historische betekenis, de invloed van aids in Nederland, de treurfunctie en het fenomeen quilten zijn nog steeds van belang. Waar bij de quiltblokken de persoonlijke herinnering en levensverhalen centraal staan, zal het aids-monument aan het IJ in Amsterdam dienen als een openbaar eerbetoon aan overledenen, als een ode aan de buddy’s en als een steun in de rug voor iedereen die nu met hiv leeft.



Lees meer over het Object van de maand december



Aids Memorial Quilt

Archief Object van de maand