Dood en begraven

In het Nederlands Openluchtmuseum is funeraire cultuur geen onbekend onderwerp. In de afgelopen tien jaar is het begrip funeraire cultuur langzaam de aanduiding geworden voor alles wat te maken heeft met uitingen rondom de dood. Dit gebeurt in de vorm van begraven en rouw, de funeraire riten en rituelen, en daaruit voortvloeiend het funerair erfgoed, zoals begraafplaatsen, kerkhoven en grafmonumenten. Er is niets dat dieper en definitiever ingrijpt in het dagelijks leven dan de dood.

Museumcollectie
In het museumpark wordt op meerdere plekken aandacht besteed aan het thema dood. Bij een van de Tilburgse arbeiderswoningen staat buiten bij de deur een zogenaamd busselke met wit lint dat aangeeft dat er een overleden kindje in huis is opgebaard. Bij de kerk liggen twee grafstenen. Het meest authentieke element vormt een monument ter nagedachtenis aan de man die in de Tweede Wereldoorlog in het NOM is doodgeschoten in de periode dat het museum werd bewoond door evacués.

In 1996 heeft het museum een inventaris en documentatie in de collectie opgenomen van de Eerste Roosendaalse begrafenisonderneming en doodskistenmakerij J.J. Key. Deze begrafenisonderneming, voortgekomen vanuit een meubelmakerij, omvat timmerwerktuigen, diverse doodskisten, de aankleding van een rouwkamer en afleggoed uit de periode jaren 1930 tot in de jaren 1970.

Rouwrituelen
In de collectie zijn duizenden objecten te vinden die te maken hebben met rouwrituelen. Voorbeelden daarvan zijn terug te vinden in de kleding- en sieradencollectie, uitnodigingen voor begrafenissen, foto’s, prenten, rouwborden uit Limburg en een lijkwagen.

Symbolen
Diverse voorwerpen hebben in de context van de dood, begrafenis, rouw en herinnering een symboolfunctie zoals de gitjes, zwarte kraaltjes, bij rouwkleding hebben. Op merklappen staan symbolische motieven ter nagedachtenis aan dierbaren. De vervaardigster van een wandkleed heeft met zijden lapjes, die in patchworktechniek aan elkaar zijn gezet, een onderbreking in dit kleed aangebracht. Dit is het symbool van eeuwige scheiding van haar dochter die bij de vliegtuigramp op Tenerife om het leven kwam. Niet alleen de voorwerpen, maar ook de verhalen zorgen ervoor dat de herinnering aan de overledenen bewaard blijven.



 
Dood en begraven