Centsprenten

Metamorfoze 
Het Nederlands Openluchtmuseum heeft in het kader van ‘Metamorfoze’ 3037 centsprenten gedigitaliseerd en preventief geconserveerd. ‘Metamorfoze’ is het Nationaal Programma voor het Behoud van het Papieren Erfgoed, een samenwerkingsverband tussen de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief in Den Haag. Het programma is een initiatief van het Ministerie van OCW. 

Een cent voor een prent?
Het Nederlands Openluchtmuseum bezit 5805 centsprenten, die vanwege de doelgroep en de grote oplagen waarin ze gedrukt werden ook wel volks- of kinderprenten werden genoemd. De naam centsprenten is ontstaan omdat ze oorspronkelijk voor dat bedrag van eigenaar wisselden. Er zijn miljoenen van deze prenten gedrukt, maar slechts een beperkt deel bleef bewaard. De collectie centsprenten van het Openluchtmuseum behoort tot de grootste van Nederland. Binnen het museum geldt deze collectie als één van de kerncollecties. Vanaf 1920 begon het Openluchtmuseum met het verzamelen van prenten. In de loop der jaren is de collectie uitgebreid met aankopen op veilingen en schenkingen. Behalve Nederlandse uitgevers zijn ook enkele buitenlandse uitgevers vertegenwoordigd in de collectie, omdat ook hun prenten werden verspreid op de Nederlandse markt. Deze prenten hebben soms een geheel of gedeeltelijk Nederlandse tekst. 

Kwetsbaar materiaal
Aanvankelijk werden de prenten gedrukt met houtsneden op lompenpapier. Omstreeks 1840 werd het lompenpapier gaandeweg vervangen door het kwalitatief mindere houthoudende papier. Er werden ook andere druktechnieken toegepast, waaronder lithografie. Het was vanaf dat moment mogelijk om nog grotere aantallen te drukken en zodoende de prijs laag te houden. Van de 5805 centsprenten uit de museumcollectie behoort ruim de helft tot deze zogenoemde ‘industriële periode’. Het houthoudende papier vergt een intensievere conservering. De voor ‘Metamorfoze’ geselecteerde prenten zijn op hoge kwaliteit gescand, zodat ze voor allerlei gebruik toegankelijk zijn zonder dat de prent fysiek geraadpleegd hoeft te worden. Daarnaast zijn de prenten duurzaam opgeborgen in het depot. In de bibliotheek van het museum zijn alle gedigitaliseerde prenten op afspraak te bekijken.



 
Centsprenten